Over de kraan

De betonkraan was vroeger belangrijk voor de bouw van een groot deel van Amsterdam Noord. We hebben onderzoek gedaan naar zijn geschiedenis en vertellen je hier graag meer over.

De kraan is tussen 1956 en 1959 gebouwd in Koog aan de Zaan door de firma P.M. Duyvis. Opdrachtgever voor de bouw en eigenaar van de kraan was de Van Baarsen Betonfabriek te Velzen. De kraan is 42 meter hoog en is tijdens de bouw in grote delen vanuit Koog aan de Zaan per schip naar Velzen vervoerd en daar verder afgebouwd. Omdat de kraan uitsluitend voor de overslag van kolen bestemd was, stond hij in Velzen op een vaste plaats. In de jaren ’60 is de kraan op een rijdend portaal geplaatst. Vandaar dat het portaal een heel andere bouwstijl heeft als de kraan, deze is helemaal geklonken en het portaal is gelast met daarop de originele geklonken zwenkrand.

In 1969 werd de kraan verkocht aan de firma Van Baarsen, die hem ging gebruiken voor de overslag van zand en grind bij de betonfabriek aan het Zijkanaal I in Amsterdam Noord. Hier werd de kraan op een kraanbaan gezet die evenwijdig liep aan het kanaal. Er kwam een ca 4 meter hoog portaal met elektrisch aangedreven wielstellen en de originele zwenkrand werd boven op het portaal bevestigd.

In 1977 nam Mebin de Van Baarsen Betonfabriek over, exclusief de schepen en de kraan, deze werden in 1982 overgenomen. Ook de firma Mebin gebruikte de kraan als betonkraan. Hele wijken (Molenwijk, Banne, Nieuwendam-Noord) zijn opgetrokken uit het zand en grind wat de kraan heeft overgeslagen vanuit de schepen op het zijkanaal, richting de betonfabriek.

In 2008 kwam de levensduur van de betonfabriek ten einde en is de kraan door de Gemeente Amsterdam gekocht en gedeeltelijk gedemonteerd. De kraan werd in het zand gelegd en daar, op het terrein van nieuwbouwwijk De Bongerd ligt nu het portaal, het machinehuis, de toren en de giek te wachten op nieuw leven.

Een groep omwonenden van de nieuwsbouwwijk en het Zijkanaal I herkenden het potentieel van de kraan. Zij kwamen voor het eerst op 26 maart 2014 bijeen en in sneltreinvaart proberen zij nu het Paard van Noord nieuw leven in te blazen. Op 9 oktober 2014 werd daartoe de Vereniging Paard van Noord opgericht.

Uit gesprekken met voormalig werklieden van de betonfabriek bleek dat zij de kraan de bijnaam ‘Paard van Noord’ gaven vanwege zijn karakter als ‘werkpaard’.

"Met een zware moker sloeg ik die kous los"